İthalatta Doğru Kod, Doğru Maliyet, Doğru Süreç İthalat ve ihracat işlemlerinde her ürünün gümrükte bir kimliği vardır. Bu kimlik; ürünün hangi vergilere tabi olacağını, hangi belgelere ihtiyaç duyacağını ve gümrükten nasıl işlem göreceğini belirler.
Dış ticarette bu kimliği tanımlayan sistem GTİP olarak adlandırılır. GTİP, ithalat sürecinin yalnızca bir parçası değil; sürecin tamamını şekillendiren temel unsurlardan biridir.
GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), ithal veya ihraç edilen ürünleri tanımlamak için kullanılan 12 haneli bir koddur. Bu kod sayesinde ürünün tanımı netleşir, uygulanacak vergi oranları belirlenir, izin ve denetim gereklilikleri tespit edilir ve dış ticaret istatistikleri oluşturulur. Kısaca GTİP, ürünün gümrükte konuştuğu resmî dil olarak düşünülebilir.
GTİP’in önemi, ithalatın neredeyse tüm aşamalarını doğrudan etkilemesinden kaynaklanır. Gümrük vergisi oranları, KDV uygulamaları, CE veya TAREKS gibi teknik mevzuatlar ve denetim ihtimali GTİP’e göre belirlenir. Bu nedenle yanlış bir GTİP kullanımı; yanlış vergi hesaplamalarına, idari cezalara ve gümrükte yaşanan gecikmelere yol açabilir. Özellikle makine ve teknik ürünlerde GTİP hatalarının maliyeti oldukça yüksek olabilir.
GTİP belirlenirken ürünün yalnızca adı değil; teknik özellikleri, kullanım amacı, hammaddesi ve fonksiyonu esas alınır. Bu nedenle GTİP’in tahminle, ürün adına bakılarak ya da eski dosyalardan kopyalanarak belirlenmesi ciddi bir risktir. Sağlıklı bir GTİP tespiti, ürünün teknik dokümanlarının incelenmesi ve gerektiğinde gümrük müşavirinin görüşü alınarak yapılmalıdır.
Yanlış GTİP kullanılması durumunda ithalat süreci birçok açıdan olumsuz etkilenebilir. Fazla ya da eksik vergi ödenmesi, gümrük cezaları, ürünün gümrükte beklemesi ve sürecin uzaması bu sonuçların başında gelir. Bu tür sorunlar hem maliyetleri artırır hem de operasyonel planlamayı sekteye uğratır.
GTİP belirlendikten sonra ithalat sürecinde yeni başlıklar devreye girer. Öncelikle ürün için gerekli belgeler netleşir. GTİP’e bağlı olarak CE belgesi, uygunluk beyanı, teknik dosya veya özel izinler talep edilebilir. Bu belgelerin eksik olması, ürünün gümrükte takılmasına neden olur.
Vergiler ve mali yükümlülükler de doğrudan GTİP’e bağlıdır. Gümrük vergisi, KDV oranı ve varsa ek mali yükümlülükler GTİP üzerinden hesaplanır. Bu nedenle doğru GTİP, sağlıklı bir maliyet hesabının temelini oluşturur.
GTİP, lojistik ve taşıma planlamasını da dolaylı olarak etkiler. Ürünün ağırlığı, hacmi ve hassasiyeti; taşıma türünün belirlenmesinde rol oynar. Yanlış planlama, navlun ve liman masraflarının artmasına neden olabilir.
Ürün limana ulaştığında ise liman masrafları devreye girer. Ardiye, terminal hizmet bedelleri ve elleçleme gibi kalemler, yükün limanda kaldığı süre uzadıkça hızla artar. Bu nedenle gümrük işlemlerinin gecikmemesi büyük önem taşır.
Gümrükleme sürecinde gümrük müşaviri tarafından beyanname açılır, belgeler kontrol edilir ve vergiler ödenir. Bu aşamada GTİP, sürecin merkezinde yer alır. İşlemler tamamlandıktan sonra ürün limandan çekilir, yurtiçi nakliye yapılır ve teslimat gerçekleştirilir. Makine ve ekipmanlarda ise kurulum ve test süreci başlar.
Sonuç olarak, GTİP ithalat sürecinin başlangıç noktasıdır. İthalatta ilk belirlenen, en çok etkileyen ve en kritik unsurlardan biridir. Doğru GTİP ile süreçler hızlanır, maliyetler öngörülebilir hale gelir ve riskler önemli ölçüde azalır.
Devkas olarak, ithalat süreçlerinde GTİP’ten lojistiğe kadar tüm adımları şeffaf ve doğru şekilde planlayarak müşterilerimize güvenli ve sürdürülebilir dış ticaret çözümleri sunuyoruz.
